Çocuk adına açılan bireysel emeklilik sözleşmesinin katılımcısı velisi değil, çocuğun kendisidir. Çocuk küçükken sözleşme haklarını onun adına veli veya vasi kullanır. Fiil ehliyeti kazanıldığında ise bu haklar katılımcıya geçer. Bu geçiş, birikimin el değiştirmesi anlamına gelmez; birikim zaten baştan beri çocuk ad ve hesabına tutulur.
Kısa cevap: Çocuk 18 yaşını doldurdu diye BES otomatik kapanmaz, para otomatik ödenmez ve devlet katkısının tamamı bir anda hak edilmez. Sözleşmenin sistemde geçen süresi korunur; yalnızca hakları kullanacak kişi değişir.
18 Yaş Öncesi ve Sonrası Ne Değişir?
| Konu | 18 yaş öncesi | Fiil ehliyeti kazanıldıktan sonra |
|---|---|---|
| Katılımcı ve birikim sahibi | Çocuk | Çocuk / genç katılımcı |
| Hakları kullanan | Veli veya vasi | Katılımcı |
| Fon ve plan değişikliği | Yasal temsilci veya yetki verilmiş ödeyen | Katılımcı; isterse bazı hakları yeniden devredebilir |
| Sistemden ayrılma | Yasal temsilci başvurur; ödeme çocuğa ait hesaba gider | Katılımcı karar verir |
| Sistem süresi | İşlemeye devam eder | Sıfırlanmaz, aynı sözleşmede sürer |
Sözleşme ve Hak Ediş Süresi Sıfırlanır mı?
Hayır. Çocuğun 18 yaşına ulaşması bir aktarım, iptal veya yeni sözleşme kurulması değildir. Sözleşmenin yürürlük tarihi, fon birikimi ve devlet katkısı hak edişine esas süre korunur. Örneğin çocuk sekiz yaşındayken BES'e girmiş ve 18 yaşına kadar on yıl sistemde kalmışsa, sözleşme on yıllık geçmişiyle devam eder. Bu durumda ayrılmayı seçerse devlet katkısı hesabının mevcut kurala göre %60'ına hak kazanabilir; ancak 56 yaş şartını sağlamadığı için BES'ten emekli olmuş sayılmaz.
Emeklilik için iki koşul birlikte aranır: sisteme ilk girişten itibaren en az 10 yıl ve 56 yaş. Dolayısıyla 18 yaş, çocuk için hedeflenen eğitim ya da sermaye tarihine denk gelse bile mevzuattaki emeklilik yaşı değildir. Ayrıntılı süre tablosu için çocuk BES sözleşme süresi rehberine bakabilirsiniz.
Ödeme Talimatı Kendiliğinden Durur mu?
Veli, büyükanne, büyükbaba veya başka bir kayıtlı kişi katkı payını ödüyor olabilir. Fiil ehliyeti kazanıldıktan sonra katılımcı kendisi de ödeme yapabilir. Mevcut otomatik ödeme talimatının sürüp sürmeyeceği bankanın yetkilendirmesine ve emeklilik şirketinin prosedürüne bağlıdır. Bu nedenle doğum gününden önce şirketten ödeme yapan kişi, iletişim bilgileri ve talimat yetkisinin nasıl güncelleneceği öğrenilmelidir.
Katılımcı, fiil ehliyetini kazandıktan sonra sistemden ayrılma ve emeklilik hakkı dışındaki bazı sözleşme haklarını katkı payı ödeyen kişiye devredebilir. “Parayı ben yatırdım, çıkış kararını da ben veririm” varsayımı doğru değildir. Ödeyen kişi ile katılımcının rolünü katkı payını kim ödeyebilir rehberinde ayrıntılı ele aldık.
Pratik Geçiş Kontrol Listesi
- Emeklilik şirketinden fiil ehliyeti geçişinde istenen güncel kimlik ve iletişim belgelerini sorun.
- Katılımcının cep telefonu, e-posta, banka hesabı ve dijital kanal erişimini güncelleyin.
- Kredi kartı ya da banka talimatının devam edip etmeyeceğini kontrol edin.
- Fon dağılımını, risk değerini ve kalan devlet katkısı limitini BES Mobil üzerinden doğrulayın.
- Genç katılımcıyla çıkış, devam ve hedef tarih seçeneklerini; hak ediş ile stopaj etkilerini birlikte değerlendirin.
Örnek: Üniversite Başlangıcında Üç Seçenek
Dokuz yaşında BES'e giren bir çocuk 18 yaşında dokuz yıllık sözleşmeye sahip olsun. Genç katılımcı birikimi eğitim için kullanmak istiyorsa sözleşmeyi tamamen sonlandırabilir; fakat on yılı doldurmadığı için devlet katkısı hak edişi %35 düzeyindedir ve getiri üzerinden ilgili stopaj uygulanır. İkinci seçenek ödemeyi azaltıp sözleşmeyi sürdürmek, üçüncü seçenek ise birikime dokunmadan fon riskini hedef tarihe göre düşürmektir. Eğitim gideri, mevcut kısmen ödeme yönetmeliğinde bağımsız bir neden değildir; ayrıntılar eğitim için para çekme rehberindedir.
Resmî Dayanak Ne Söylüyor?
EGM Katılımcı Bilgilendirme Rehberi, küçük adına sözleşme haklarının veli veya vasi tarafından kullanıldığını; fiil ehliyeti kazanıldıktan sonra hakların katılımcıya ait olduğunu açıklar. Özel durumlarda yalnızca 18. yaş gününe bakmak yeterli olmayabilir; kısıtlılık veya ergin kılınma gibi hukuki durumlarda şirketten ve gerektiğinde hukuk uzmanından teyit alınmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirmedir; hukuki veya yatırım danışmanlığı değildir. Şirket prosedürleri ve mevzuat değişebilir.
Son güncelleme: 18 Temmuz 2026