Çocuk BES'te üç rol sıkça birbirine karıştırılır: katılımcı, yasal temsilci ve katkı payı ödeyen kişi. Katılımcı çocuktur ve birikim onun ad ve hesabına tutulur. Veli veya vasi, çocuk fiil ehliyetini kazanana kadar hakları onun adına kullanır. Katkı payını ödeyen kişi ise anne-baba olmak zorunda değildir.
Kural: Yasal temsilci yasaklamadığı veya sonradan itiraz etmediği sürece büyükanne, büyükbaba, teyze, dayı ya da başka bir kişi sözleşmeye “katılımcı ad ve hesabına katkı payı ödeyen kişi” olarak kaydedilip ödeme yapabilir.
Rollerin Yetkileri Aynı Değildir
| Rol | Kim olabilir? | Temel yetki / sınır |
|---|---|---|
| Katılımcı | Çocuk | Birikimin ve devlet katkısı limitinin sahibi |
| Yasal temsilci | Veli veya mahkemece atanmış vasi | Çocuk küçükken sözleşme haklarını onun adına kullanır |
| Katkı payı ödeyen | Yasal temsilci veya kaydedilmiş üçüncü kişi | Ödeme yapar; ayrılma ve emeklilik kararının sahibi olmaz |
| Fiil ehliyetini kazanmış katılımcı | Genç katılımcı | Hakları kendisi kullanır ve isterse bazı hakları devredebilir |
Büyükanne veya Büyükbaba Nasıl Ödeme Yapar?
Üçüncü kişinin sözleşme kurulurken veya sonradan ödeme yapan kişi olarak tanımlanması ve kimlik tespitinin tamamlanması gerekir. Şirketin kabul ettiği ödeme aracı; banka hesabı, kart veya diğer kanal olabilir. Kart sahibinin farklı olması tek başına kişiye sözleşme üzerinde mülkiyet ya da çıkış yetkisi vermez. Kayıt ve talimat süreci şirkete göre değişebileceği için ödemenin doğru katılımcı sözleşmesine işlendiği kontrol edilmelidir.
Başvuru aşamasında yasal temsilci ile ödeme yapan üçüncü kişinin kimlik bilgileri istenebilir. Güncel genel belge çerçevesini çocuk BES başvuru evrakları rehberinde, kartla ödemenin hesaba geçiş zamanını ise kredi kartı blokajı rehberinde bulabilirsiniz.
Devlet Katkısı Kimin Limitinden Düşer?
Devlet katkısı limiti parayı gönderen kişiye göre değil katılımcıya göre hesaplanır. Büyükanne çocuğun sözleşmesine ödeme yaptığında bu ödeme büyükanneye ait BES limitini değil, çocuk katılımcının limitini kullanır. Aynı çocuk adına anne, baba ve büyükbaba ayrı ödemeler yapsa da hepsi o çocuğun takvim yılı toplamında birleşir. Aynı ödeme yapan kişinin iki ayrı çocuğa yaptığı katkılar ise iki ayrı katılımcının limitinde değerlendirilir.
2026'da Türk vatandaşı veya mavi kart sahibi bir katılımcı için oran %20, üst limite esas yıllık katkı payı 396.360 TL ve azami devlet katkısı 79.272 TL'dir. Oran, vatandaşlık şartı ve limit için 2026 devlet katkısı limit rehberini kullanın.
Örnek: Büyükbabanın Aylık 1.500 TL Ödemesi
Büyükbaba torununun sözleşmesine ayda 1.500 TL, yılda toplam 18.000 TL ödesin. Çocuğun aynı yıl başka katkı payı yoksa ve devlet katkısı şartları sağlanıyorsa 2026 oranıyla 3.600 TL devlet katkısı hesaplanır. Bu 3.600 TL büyükbabanın değil çocuğun devlet katkısı hesabına kaydedilir ve hak ediş sürelerine tabidir. Büyükbabanın kendi BES sözleşmesi varsa bu ödeme onun kişisel yıllık limitini azaltmaz.
Ödeyen Kişi Hangi Hakları Kullanabilir?
Yasal temsilci yasaklamamış veya sonradan itiraz etmemişse, sistemden ayrılma ve emeklilik hakkı dışındaki bazı hakların kullanımı ödeme yapan kişiye devredilebilir. Örneğin katkı tutarını veya fon dağılımını yönetme yetkisi sözleşmede tanımlanabilir. Ancak çocuk adına sistemden çıkma kararı, yalnızca parayı yatırmış olmakla üçüncü kişiye geçmez.
Çocuk fiil ehliyetini kazandıktan sonra sözleşme hakları katılımcıya geçer. Genç katılımcı isterse, ayrılma ve emeklilik dışındaki hakları katkı payı ödeyen kişiye yeniden devredebilir. Geçişin ayrıntıları için çocuk BES 18 yaşında ne olur rehberine bakın.
Çıkışta Para Kimin Hesabına Yatar?
Çocuk küçükken yasal temsilci mevzuata uygun biçimde ayrılma başvurusu yapabilir; ancak ayrılma tutarının katılımcıya, yani çocuğa ait bir hesaba aktarılması gerekir. Katkı payını kimin ödediği bu sonucu değiştirmez. Bu ayrım aile içinde sonradan çıkabilecek “ödeyen kişi parayı geri alır” beklentisini önlemek için sözleşme kurulurken açıkça konuşulmalıdır.
Başlamadan Önce Beş Kontrol
- Katılımcının çocuk, yasal temsilcinin veli/vasi olarak doğru kaydedildiğini doğrulayın.
- Üçüncü ödeme yapan kişinin kimlik tespitini ve yazılı/dijital yetkisini tamamlayın.
- Ödeme yapanın hangi sözleşme haklarını kullanabileceğini teklif formunda okuyun.
- Ödeme dekontu ile şirket ekranındaki katılımcı sözleşmesini eşleştirin.
- Toplam ödemeyi çocuk bazındaki yıllık devlet katkısı limitiyle birlikte takip edin.
EGM Katılımcı Bilgilendirme Rehberi, üçüncü kişinin ödeme yapabilmesi, hak devri ve çıkış tutarının çocuk hesabına aktarılması konularındaki resmî çerçeveyi açıklar.
Bu içerik genel bilgilendirmedir; hukuki veya yatırım danışmanlığı değildir.
Son güncelleme: 18 Temmuz 2026